Welcome

Στο blog μας θα βρείτε δεκάδες Έλληνες συγγραφείς και πρωτότυπες εμπνευσμένες ιστορίες κάθε είδους, για κάθε ηλικία και για όλα τα γούστα, όπως επίσης εβδομαδιαίες κληρώσεις βιβλίων, συνεντεύξεις γνωστών συγγραφέων, συμβουλευτικά συγγραφικά άρθρα και πολλά άλλα.

Το όνομά μας είναι πλέον γνωστό στους εκδοτικούς κύκλους και είμαστε περήφανοι για το γεγονός ότι μέσα από του Moonlight Tales έχουν αναδειχτεί ιστορίες που τώρα, υπό εκδοτική στέγη πια, κοσμούν τα ράφια βιβλιοπωλείων.

Εάν λοιπόν λατρεύετε τη λογοτεχνία, περιηγηθείτε στο blog μας και ανακαλύψτε όσα έχουμε να σας προσφέρουμε.

Καλώς ήρθατε στον Moonlightόκοσμο!

17 Ιουν 2016

0 Διάλογος & δραματική πρόζα: Ο ρόλος του αφηγητή



Ο διάλογος είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία ενός μυθιστορήματος. Αν χρησιμοποιηθεί σωστά μπορεί να απογειώσει το κείμενο μας, αντίστοιχα όμως η λανθασμένη –ιδιαίτερα σε ακραίο βαθμό– χρήση του μπορεί να καταστρέψει το έργο μας ολοσχερώς. Προτού λοιπόν γεμίσετε τα κείμενα σας με εισαγωγικά και παύλες, ας εξετάσουμε τα «μικρά» μυστικά ενός καλού διαλόγου. Για να το πετύχουμε θα ξεκινήσουμε από το μηδέν. Συγκεκριμένα σήμερα –όσο περίεργο και αν σας φαίνεται– θα ασχοληθούμε με τον ρόλο του αφηγητή.




Βρίσκομαι αρκετό καιρό στους κύκλους των ερασιτεχνών συγγραφέων και έχω διαβάσει κάτι παραπάνω από αρκετά κείμενα, ώστε μπορώ να πω με βεβαιότητα ένα πράγμα: οι νέοι συγγραφείς λατρεύουν τον διάλογο. Και δεν έχουν άδικο. Ο διάλογος προσδίδει δυναμική, ενέργεια και ζωηρότητα στα κείμενα μας, είναι το μέσο για να φέρεις τους πρωταγωνιστές σε σύγκρουση, να προκαλέσεις γέλιο, οδύνη και δεκάδες άλλα συναισθήματα στους αναγνώστες. Αν όμως πιστεύεις πως ο διάλογος είναι ο μόνος τρόπος για να δημιουργήσεις μια ενδιαφέρουσα ιστορία και πως η αφήγηση περιορίζεται σε στεγνές περιγραφές, τότε φίλε μου, λυπάμαι που σου το λέω, αλλά κάτι κάνεις λάθος. Αν λατρεύεις τους διαλόγους και δεν αντιλαμβάνεσαι τον λόγο ύπαρξης της αφήγησης, ίσως θα έπρεπε να αφήσεις το μυθιστόρημα και να πιάσεις το σενάριο. Σου πάει καλύτερα. 
Για να γράψεις ένα καλό μυθιστόρημα πρέπει πρώτα από όλα να αντιληφθείς την παρουσία του σπουδαιότερου προσώπου μέσα στο έργο σου. Όχι, δεν είναι ο πρωταγωνιστής σου. Ούτε το έτερον του ήμισυ. Ούτε ο κακός της ιστορίας. Το σπουδαιότερο πρόσωπο της ιστορίας σου είναι ο αφηγητής. Θα μπορούσαμε ίσως να πούμε πως, κατά μία έννοια, είναι το μοναδικό πρόσωπο της ιστορίας σου. Τι εννοώ; Για να καταλάβεις τη λειτουργία του πεζού λόγου και τον ρόλο της αφήγησης ας κάνουμε μια σύγκριση ανάμεσα στο μυθιστόρημα και στο σενάριο.


Στο σενάριο έχουμε δρώντα πρόσωπα και πάνω σε αυτά στηρίζεται η εξέλιξη της ιστορίας. Όλα τα πρόσωπα συμβάλλουν στην εξιστόρηση της υπόθεσης, καθώς τα λόγια τους (οι διάλογοι) είναι το μόνο μέσω ανάπτυξης της. Aν ανοίξεις ποτέ ένα κείμενο σεναρίου δε θα βρεις ούτε παύλες ούτε εισαγωγικά στη σήμανση των διαλόγων, αλλά ούτε και φράσεις όπως: «είπε ο Γιώργος», «απάντησε η Ελένη». Οι διάλογοι σημαίνονται με το όνομα του προσώπου που μιλά στην αρχή κάθε διαλόγου, κάθε πρόσωπο είναι ένας διαφορετικός ρόλος και αναπαρίσταται από έναν διαφορετικό ηθοποιό. Οι περιγραφές του χώρου και των προσώπων γίνονται μέσα από τα λόγια των ηθοποιών, ενώ όσα δεν μπορούν να πουν εκείνοι δίνονται μέσω στεγνών σκηνοθετικών οδηγιών που σημειώνονται στο κείμενο.


Ας πάρουμε τώρα το μυθιστόρημα και ας το κάνουμε παράσταση. Και εννοώ να πάρουμε αυτούσιο το κείμενο ενός βιβλίου και να το κάνουμε παράσταση, χωρίς να το μετατρέψουμε σε σενάριο. Πόσους ρόλους έχεις; Πόσους ηθοποιούς θα χρειαστείς; Η απάντηση είναι απλή: αν έχεις έναν αφηγητή, έχεις έναν ρόλο, άρα έναν ηθοποιό. Αν χρησιμοποιείς περισσότερους αφηγητές έχεις και τους αντίστοιχους ηθοποιούς, οι οποίοι όμως δεν αλληλοεπιδρούν μεταξύ τους. Δηλαδή, όταν ο ένας ηθοποιός αφηγείται, οι υπόλοιποι δε συμμετέχουν. Αυτό συμβαίνει διότι το μυθιστόρημα είναι στην ουσία ένας τεράστιος μονόλογος του αφηγητή και οι διάλογοι είναι απλά κομμάτι της διήγησης. (Πρόσεξε: άλλο πολλοί αφηγητές και άλλο παντογνώστης αφηγητής, ο οποίος είναι ένας και απλώς γνωρίζει ακόμη και τις βαθύτερες σκέψεις των χαρακτήρων. Για να κατανοήσεις καλύτερα τη χρήση του αφηγητή, ρίξε μια ματιά στο άρθρο «Αφηγητής: Χρόνος, πρόσωπο,εστίαση»)

Τι γίνεται όμως αν πάρουμε το μυθιστόρημα και το μετατρέψουμε σε σενάριο; Τότε το πρώτο που θα φύγει είναι ο ρόλος του μεσάζοντα, του αφηγητή, καθώς τη δουλειά της διήγησης θα αναλάβουν οι ίδιοι οι χαρακτήρες. Το έργο θα γραφτεί από την αρχή, κάποια κομμάτια της αφήγησης αναπόφευκτα θα μεταμορφωθούν σε διαλόγους –για να συμπληρώσουν τα νοηματικά κενά–, οι χαρακτήρες θα γίνουν ρόλοι με τη σκηνή να γεμίζει ηθοποιούς και την περιγραφή των χώρων θα αναλάβουν οι διάλογοι και οι σκηνικές οδηγίες. 


Φαντάζομαι αναρωτιέσαι γιατί σου τα λέω όλα αυτά. Γιατί το πρώτο βήμα, για να διαχειριστείς σωστά τους διαλόγους σε ένα κείμενο, είναι να αντιληφθείς την πραγματική αξία και την παρουσία του αφηγητή ως έναν ρόλο μέσα στο έργο σου. Μπορεί αυτός ο ρόλος να ταυτίζεται με κάποιον άλλον χαρακτήρα που έχεις δημιουργήσει, δεν έχει σημασία. Απλά να θυμάσαι πως ο αφηγητής είναι ο ένας που στέκεται στη σκηνή μόνος του και μεταφέρει στους θεατές τα γεγονότα όπως τα άκουσε, όπως τα έζησε ή όπως τα γνωρίζει (ανάλογα το είδος του αφηγητή και τη συμμετοχή του στην υπόθεση). Τη στιγμή που θα υποβαθμίσεις και θα παραγκωνίσεις αυτό τον ρόλο, τότε έχεις καταστρέψει τη βάση του έργου σου και την υπόσταση του ως μυθιστόρημα.
Αντίθετα, τη στιγμή που θα αντιμετωπίσεις πραγματικά τον αφηγητή ως πρόσωπο που διηγείται και του χαρίσεις την εκτίμηση και τον απαιτούμενο χώρο για να ξεδιπλωθεί, τότε σταδιακά θα δεις την αφήγηση σου (ακόμη και την τριτοπρόσωπη) να αποκτά χαρακτήρα και ύφος, η στεγνή περιγραφή θα εμπλουτιστεί και θα μεταμορφωθεί σε δραματική πρόζα, ενώ θα βρεις και την πρέπουσα ισορροπία ανάμεσα σε διάλογο και αφήγηση.
Ακόμη και αν συνεχίσεις να δυσκολεύεσαι όμως, εμείς θα είμαστε εδώ για να σε βοηθήσουμε, καθώς θα έχουμε την ευκαιρία να ασχοληθούμε ξανά με τον διάλογο και την πρόζα σε επόμενα άρθρα. Και φυσικά, όπως πάντα, περιμένω τυχόν απορίες και παρατηρήσεις στα σχόλια, είτε εδώ είτε στην ομάδα μας στο facebook, για να συζητήσουμε όλοι μαζί τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε στη δημιουργία διαλόγων και στην αφήγηση. 



Αγαπημένα μου Moonlight-άκια, κλείνοντας αυτό το άρθρο θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους εσάς που μας συντροφεύετε και αγκαλιάζετε τη δουλειά που κάνει η ομάδα μας, ενώ ταυτόχρονα μας ωθείτε να εξελισσόμαστε και να προχωράμε στο επόμενο βήμα. 

Χάρη στη μεγάλη αγάπη και υποστήριξη που έχετε δείξει στη στήλη συγγραφικά άρθρα, την επιθυμία σας να μαθαίνετε όλο και περισσότερα, αλλά και την ανάγκη μας να σας παρέχουμε όσο το δυνατόν περισσότερη και καλύτερης ποιότητας βοήθεια και καθοδήγηση στο συγγραφικό σας ταξίδι, η ομάδα του Moonlight Tales σε συνεργασία με τις Εκδόσεις iWrite δημιούργησε το Scripta ManentΈνα έργαστήρι δημιουργικής γραφής που εστιάζει στην ανάδειξη και στην ανάπτυξη του προσωπικού στιλ του κάθε σπουδαστή, ώστε μετά το πέρας των μαθημάτων να είναι έτοιμος να σταθεί με θάρρος και με αυτοπεποίθηση στον εκδοτικό χώρο.


Αν ενδιαφέρεστε για πιο εντατική δουλειά, ώστε να ξεδιπλώσετε όλα τα «μικρά» μυστικά του διαλόγου, της δραματικής πρόζας και της λογοτεχνίας γενικότερα, το Scripta Manent σας περιμένει για να τα αποκαλύψουμε μαζί. 
Βρείτε μας και στο Facebook.




Μαρία Μουστοπούλου


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου